Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny. Przewodnik po średniowieczu zwykłych kobiet

Bankierki i niewolnice, ladacznice i urzędniczki, żebraczki i położne, czarownice i mistyczki – pięćdziesiąt kobiet z krwi i kości. Nie tych posągowych i kanonicznych, ale tych, które zwykle pozostają na marginesie wielkiej historii.

W średniowieczu niewiasty uważano za grzeszne córki Ewy, moralnie i intelektualnie ustępujące mężczyznom. Prawa i zwyczaje poddawały je władzy ojców, mężów i braci – dla ich dobra, oczywiście. Ale losy prawdziwych kobiet udowadniają, że były istotami znacznie bardziej złożonymi i skomplikowanymi, niż się nam czasami wmawia.

Jest tu więc opowieść o heretyckiej mniszce, która ogłosiła się papieżycą i odprawiała msze. O sfrustrowanej matce, która poszła do sądu po alimenty, skoro ojciec nie chciał łożyć na syna. O hardej sołtysowej, która trzęsła podkarpacką wioską, i szacownej urzędniczce, która zarządzała jedną z najstarszych kancelarii na Śląsku. A także o tych kobietach, które gromadziły w klasztorach księgi, wadziły się z duchowieństwem i pisały uczone traktaty. Które broniły rodzinnych zamków, a czasami też Jerozolimy, i gdy zaszła potrzeba, potrafiły ukraść nawet królewską koronę.

Anna Brzezińska nie romantyzuje przeszłości: pokazuje sprawczość tam, gdzie była możliwa – jako opór, spryt, adaptację lub walkę o godność. Kobiety z jej opowieści uczą, czym naprawdę było średniowiecze – a wiele z ich doświadczeń pozostaje zaskakująco aktualnych.

+++

Herstoria kobiet ma jeszcze tyle ścieżek do odkrycia! Oto wyjątkowy leksykon, który przywraca głos kobietom średniowiecza. Autorka świadomie kieruje uwagę na bohaterki stojące poza głównym nurtem. Każde hasło odsłania fragment zapomnianej historii i skłania do refleksji nad tym, kto tworzy narracje dziejowe i czemu są to zwykle mężczyźni. Książka przełamuje stereotypy dotyczące średniowiecza jako epoki jednorodnej i zamkniętej. To świetna publikacja, która poszerza nasze spojrzenie na przeszłość i rolę kobiet w historii.

Sylwia Chutnik

To pierwszy tak różnorodny i odważny katalog kobiet średniowiecza – pełen postaci, których dotąd nie wpuszczano do wielkiej historii. Ta książka z pasją i precyzją przywraca im głos, pokazując ich siłę tam, gdzie wcześniej nie chciano jej dostrzec.

dr Agnieszka Jankowiak-Maik / Babka od histy

Dotychczas byliśmy przekonani, że średniowiecze było epoką rycerzy. Tymczasem w książce Anny Brzezińskiej prym wiodą białogłowy. Mniszki łamią śluby, mieszczki walczą o pieniądze, a jedna w garnku na głowie zamiast hełmu broni Jerozolimy. Średniowiecze, jakiego nie znasz: pełne kobiet, które nie zamierzały siedzieć potulnie w alkowie. Nie miały prawa mówić, ale nie zamierzały pytać o pozwolenie. A jeśli ktoś próbował je uciszyć – mógł źle skończyć.

Cezary Korycki / Historia, jakiej nie znacie