Do granic negocjacji. Historia Zespołu Filmowego "X" Andrzeja Wajdy (1972-1983)

Tematem książki Do granic negocjacji jest jedenastoletnia historia Zespołu Filmowego ?X? Andrzeja Wajdy, założonego w 1972, rozwiązanego w 1983 roku. Celem rozważań autorki jest zrozumienie i wyjaśnienie czytelnikowi podziału kompetencji między władzą polityczną a filmowcami wypracowanego w systemie kinematografii polskiej lat siedemdziesiątych XX wieku, a zarazem przestrzeni negocjacji zakładanej przez ten podział. Analiza 82 filmów wyprodukowanych w Zespole ?X? dla kina i telewizji została uzupełniona i wzmocniona przez badania archiwalne oraz wywiady z filmowcami i politykami. Autorka przedstawia i wyjaśnia udział filmowców w tworzeniu nowego języka filmowego, zmierzającego ? wbrew wszelkim ograniczeniom ? do opisu rzeczywistości. Wielkim atutem książki jest połączenie zachodniej perspektywy, reprezentowanej przez autorkę, z wnikliwym zrozumieniem systemowej niepowtarzalności PRL-u.

Książka Anny Szczepańskiej wpisuje się w coraz żywiej się rozwijający krąg ?badań produkcyjnych?, przedkładających ponad ?opis końcowego produktu? charakterystykę fascynującego procesu tworzenia filmu. Nakreślona tu historia Zespołu ?X? układa się w wielowątkową narrację, z której ? zależnie od zainteresowań czytelnika ? można wydobywać najróżniejsze wątki. Ciekawe, że właśnie autorka przybywająca z Francji podjęła żmudne badania w naszych archiwach krajowych, a potem przeprowadziła dziesiątki rozmów z naszymi artystami. Możemy teraz i my korzystać z rezultatów jej pracy.

Prof. dr hab. Tadeusz Lubelski