Pieśń uszła cało…. Rękopisy, edycje, tekst i recepcja „Dos lid fun ojsgehargetn jidiszn folk” Icchoka Kacenelsona

Icchok Kacenelson jest szerzej znany jako autor jednego utworu: Dos lid fun ojsgehargetn jidiszn folk, który należy do kanonu literackich świadectw Zagłady. Ta 900-wersowa Pieśń powstała w obozie internowania w Vittel we Francji, gdzie poeta spędził ostatni rok życia. Po deportacji do obozu przejściowego w Drancy został wywieziony do Auschwitz, gdzie zginął w komorze gazowej. Pieśń to zarazem „Epitafium”: jedyny w swoim rodzaju kamień nagrobny dla wymordowanych europejskich Żydów.

Niniejsza praca to drugi z trzech planowanych tomów poświęconych Pieśni. Jego celem – obok udostępnienia transkrypcji tekstu i adnotowanego tłumaczenia filologicznego – jest przedstawienie genezy oraz losów poematu, który Kacenelson nazywa „ostatnią pieśnią ostatniego Żyda”. Na podstawie sprzecznych relacji rekonstruujemy proces powstawania utworu, a także staramy się wyjaśnić fakt sporządzenia przez autora co najmniej pięciu kopii, co jest zapewne przypadkiem bez precedensu w dziejach literatury obozowej. W kolejnych rozdziałach analizujemy rękopisy, omawiamy historię edycji i próbujemy zinterpretować na pozór chaotyczną strukturę poematu. Tom zamyka wstępna prezentacja powojennej recepcji tekstu jidyszowego.

Andrzej Pawelec jest pracownikiem naukowym Instytutu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie uczy filozofii, teorii języka oraz przekładu. Wydał m.in. Znaczenie ucieleśnione (Kraków 2005) i Metafora pojęciowa a tradycja (Kraków 2006), jest też autorem publikacji o polskich tłumaczeniach poezji Emily Dickinson, a także – wraz z Magdaleną Sitarz – o przekładach Pieśni Kacenelsona.

Magdalena Sitarz jest pracownikiem naukowym Instytutu Germanistyki i Nordystyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie prowadzi zajęcia z literatury i kultury niemieckojęzycznej, jak również zajmuje się literaturą i kulturą jidysz XX wieku. Opublikowała m.in. Yiddish and Polish Proverbs – Linguistic and Cultural Contacts (Kraków 2000) oraz Literatura jako medium pamięci. Świat powieści Szolema Asza (Kraków 2010).